اتفاقات مهم تاریخی

جنگ جهانی اول در تابستان ۱۹۱۴ آغاز شد و تا سال ۱۹۱۸ ادامه یافت. این جنگ میان دو اتحاد بزرگ — متحدین (آلمان، اتریش-مجارستان، امپراتوری عثمانی) و متفقین (بریتانیا، فرانسه، روسیه، و بعداً آمریکا) — رخ داد. جرقه اولیه جنگ، ترور آرشیدوک فرانتس فردیناند، ولیعهد اتریش-مجارستان، در شهر سارایوو توسط یک ملی‌گرای صرب بود. اما در واقع، تنش‌های انباشته‌شده ناشی از رقابت‌های امپریالیستی، ملی‌گرایی افراطی، اتحادهای نظامی، و مسابقه تسلیحاتی، علت‌های عمیق‌تر این جنگ بودند.

این جنگ اولین جنگی بود که در آن از تکنولوژی‌های مدرن نظامی (مانند مسلسل، تانک، هواپیما، گازهای شیمیایی و زیردریایی‌ها) استفاده شد. جبهه‌های جنگ — به‌ویژه جبهه غربی در فرانسه و بلژیک — به جنگ سنگرها تبدیل شد، جایی که میلیون‌ها سرباز در شرایط وحشتناک و بدون پیشرفت قابل‌توجه جان باختند. در مجموع، بیش از ۱۶ میلیون نفر کشته و ده‌ها میلیون نفر زخمی یا آواره شدند.

در سال ۱۹۱۷، انقلاب در روسیه باعث خروج این کشور از جنگ شد، و در مقابل، ورود ایالات متحده آمریکا به نفع متفقین در سال ۱۹۱۷ توازن قوا را تغییر داد. در سال ۱۹۱۸، امپراتوری آلمان و متحدانش در اثر فشار نظامی، شورش‌های داخلی و فروپاشی اقتصادی تسلیم شدند. جنگ با امضای معاهده ورسای (Versailles Treaty) پایان یافت که در آن آلمان را مسئول جنگ شناختند و آن را مجبور به پرداخت غرامت‌های سنگین، خلع سلاح، و از دست دادن سرزمین‌های زیادی کردند.

جنگ جهانی اول، چهار امپراتوری بزرگ را نابود کرد: آلمان، روسیه، اتریش-مجارستان و عثمانی. در نتیجه، ملت‌های جدیدی مثل چکسلواکی، یوگسلاوی، لهستان و کشورهای عربی تحت قیمومت بریتانیا و فرانسه شکل گرفتند. نقشه سیاسی اروپا و خاورمیانه به‌طور کامل بازتعریف شد. اما قرارداد ورسای، به‌ویژه تحقیر آلمان، بذر نارضایتی و افراط‌گرایی را کاشت که بعدها به قدرت‌گیری هیتلر و نازیسم و شروع جنگ جهانی دوم منجر شد.

از نظر فکری و فرهنگی، جنگ جهانی اول یک شوک روانی و فلسفی بزرگ بود. باور به پیشرفت علمی و تمدن عقل‌محور، به‌شدت آسیب دید. نسل روشنفکران، شاعران، و هنرمندان جنگ‌زده (نسل گمشده) با آثاری تلخ، پوچ‌گرایانه و منتقد تمدن مدرن، پاسخ دادند. همچنین این جنگ موجب شکل‌گیری جامعه ملل (League of Nations) شد — نخستین تلاش برای ایجاد یک نهاد بین‌المللی برای جلوگیری از جنگ — که با وجود شکست خود، زمینه‌ساز تأسیس سازمان ملل متحد در آینده شد.